درخواست مردمی ثبت جهانی بافت تاریخی شوشتر

به گزارش بهار زاگرس، بافت تاریخی شوشتر یکی از کهن‌ترین و منسجم‌ترین بافت‌های شهری ایران است که ریشه‌های آن به دوران ایلامی، هخامنشی و به‌ویژه ساسانی بازمی‌گردد. این بافت در پیوندی مستقیم با رود کارون و نظام آبی منحصربه‌فرد شوشتر شکل گرفته و محله‌ها، گذرها، پل‌ها، خانه‌های تاریخی، مساجد، بازارها و سازه‌های وابسته به آب را در یک کلیت زنده و تاریخی کنار هم حفظ کرده است. شوشتر نه فقط مجموعه‌ای از بناها، بلکه نمونه‌ای روشن از یک شهر تاریخی است که بر اساس دانش بومی، اقلیم گرم و مدیریت هوشمندانه منابع آب طراحی شده است.

آنچه بافت تاریخی شوشتر را متمایز می‌کند، تداوم زندگی در آن است. بسیاری از خانه‌ها، ساباط‌ها، گذرهای باریک و فضاهای عمومی هنوز کارکرد اجتماعی خود را حفظ کرده‌اند و این بافت صرفاً یک «موزه روباز» نیست، بلکه بخشی از زیست روزمره مردم شهر به شمار می‌رود. همین تداوم حیات شهری، ارزش فرهنگی و انسانی بافت شوشتر را دوچندان کرده و آن را به نمونه‌ای کم‌نظیر از همزیستی میراث و زندگی معاصر تبدیل کرده است.

مردم شوشتر خواهان ثبت جهانی این بافت هستند، زیرا معتقدند ارزش‌های تاریخی و فرهنگی آن فراتر از چند بنای شاخص است و باید به عنوان یک مجموعه یکپارچه مورد حفاظت قرار گیرد. ثبت جهانی می‌تواند مانع تخریب‌های تدریجی، ساخت‌وسازهای نامتجانس و از بین رفتن هویت تاریخی محله‌ها شود و نگاه حفاظتی را از بناهای منفرد به کل ساختار شهری ارتقا دهد.

از نگاه شهروندان و فعالان میراث فرهنگی، ثبت جهانی بافت تاریخی شوشتر علاوه بر حفاظت، می‌تواند به توسعه پایدار گردشگری، ایجاد فرصت‌های اقتصادی برای ساکنان و احیای مشاغل سنتی کمک کند. آن‌ها بر این باورند که شوشتر، با تکیه بر پیشینه تمدنی و نظام شهری-آبی منحصربه‌فرد خود، شایستگی آن را دارد که در فهرست میراث جهانی یونسکو به عنوان نمونه‌ای برجسته از شهرسازی تاریخی در اقلیم گرم و خشک شناخته شود.

آنها به تازگی نامه‌های متعددی به وزیر میراث فرهنگی، استاندار خوزستان و کمیسیون ملی یونسکو در این باره نوشته و اعلام کرده‌اند که ثبت جهانی بافت تاریخی شوشتر، اقدامی نمادین نیست؛ بلکه ابزاری راهبردی برای معرفی، انتقال تجربیات و دانش شهرسازی، حفظ شعائر و آئین و رسوم بومی، تبلیغ و ترویج زاد و بوم مادری و تقویت روحیهٔ وطن‌دوستی است که در نهایت موجب صیانت از یک نظام دانشی _ تمدنی است. بنابراین، ثبت جهانی، امکان حفاظت مبتنی بر معنا، مشارکت جامعه جهانی و انتقال آگاهانه میراث به نسل‌های آینده بشر را فراهم می‌کند و مانع تقلیل بافت به مجموعه‌ای از بناهای بی‌جان خواهد شد.

آغاز فرایند رسمی تهیه پرونده ثبت جهانی بافت تاریخی شوشتر با مشارکت متخصصان ملی و بین‌المللی، تدوین و اجرای طرح جامع حفاظت و مدیریت برای بافت تاریخی، توقف یا بازنگری فوری در هرگونه مداخلهٔ کالبدی که با معیارهای حفاظت میراث جهانی مغایرت دارد، مشارکت واقعی جامعهٔ محلی، دانشگاه‌ها و نهادهای مدنی در تصمیم‌سازی‌ها و شفاف‌سازی زمان‌بندی، مسئولیت‌ها و گزارش‌دهی عمومی درباره پیشرفت پرونده از جمله خواسته فعالان میراث فرهنگی در بافت تاریخی شوشتر است.