مطالعه جدید ارتباط مصرف بیشتر قهوه با چربی بدن و هورمون‌ها را نشان داد

برای بسیاری از مردم، نخستین فنجان قهوه صبحگاهی بیشتر برای بیدارشدن و افزایش تمرکز اهمیت دارد تا تأثیرش بر سلامت. اما نتایج یک مطالعه در فنلاند نشان می‌دهد مصرف بیشتر قهوه ممکن است با تفاوت‌هایی در چربی بدن، توده عضلانی، سوخت‌وساز و سطح برخی هورمون‌ها مرتبط باشد؛ ارتباطی که به‌ویژه در مردان قابل‌توجه‌تر است.

قهوه، فراتر از کافئین

قهوه بیش از هزار ترکیب فعال، از جمله اسیدهای کلروژنیک با خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارد و مصرف منظم آن پیش‌تر با کاهش خطر دیابت نوع ۲ و بیماری‌های قلبی مرتبط دانسته شده است. اما رابطه آن با هورمون‌ها چندان روشن نبود؛ به همین دلیل به گزارش مایندبادی‌گرین، پژوهشگران این‌بار سطح تستوسترون و پروتئین حامل آن، یعنی SHBG، را نیز بررسی کردند؛ دو عاملی که بر چربی بدن و حساسیت به انسولین اثر می‌گذارند.

روش انجام پژوهش

این تحلیل بر داده‌های ۲۲۶۴ بزرگسال ۴۶ساله از «مطالعه هم‌گروهی متولدان ۱۹۶۶ شمال فنلاند» انجام شد؛ کشوری که بالاترین سرانه مصرف قهوه جهان را دارد. تقریباً همه شرکت‌کنندگان (به‌جز ۷۰ نفر) قهوه می‌نوشیدند. عادت مصرف قهوه آن‌ها با ترکیب بدنی، قند خون و سطح هورمون‌ها مقایسه شد و عواملی مانند شاخص توده بدنی، تحصیلات، سیگار، فعالیت بدنی و مصرف الکل نیز در تحلیل لحاظ شد. از آنجا که داده‌ها در یک مقطع زمانی جمع‌آوری شده‌اند، مطالعه فقط می‌تواند ارتباط آماری را نشان دهد، نه رابطه علت‌ومعلولی.

چربی کمتر، عضله بیشتر

افرادی که قهوه بیشتری می‌نوشیدند، معمولاً چربی کل بدن و چربی احشایی کمتر و توده عضلانی بیشتری داشتند، هرچند شاخص توده بدنی‌شان تفاوت چندانی نداشت. نکته مهم اینجاست که پژوهشگران این یافته‌ها را بر اساس جنسیت تفکیک نکردند، در حالی‌ که در گروه پرمصرف‌ترها مردان بیشتر بودند؛ بنابراین نمی‌توان این تفاوت را کاملاً به قهوه نسبت داد.

الگوی هورمونی متفاوت در زنان و مردان

در مردان، مصرف بیشتر قهوه با افزایش تستوسترون کل و تستوسترون زیست‌فراهم همراه بود، اما سطح SHBG هم بالا می‌رفت و در نتیجه تستوسترون آزاد کاهش می‌یافت. در زنان نیز افزایش SHBG و کاهش تستوسترون آزاد دیده شد، اما برخلاف مردان، تستوسترون کل و زیست‌فراهم آن‌ها تغییری نکرد.

علاوه بر این، در مردان مصرف بیشتر قهوه با کاهش انسولین ناشتا و بهبود حساسیت به انسولین همراه بود. در هر دو جنس، مصرف بالاتر قهوه با کاهش آمینواسیدهای شاخه‌دار – که افزایش‌شان معمولاً نشانه مقاومت به انسولین است – ارتباط داشت.

پژوهشگران تأکید می‌کنند این یافته‌ها به معنای آن نیست که نوشیدن قهوه لزوماً باعث کاهش چربی، افزایش عضله، بالارفتن تستوسترون یا بهبود حساسیت انسولین می‌شود. این یک مطالعه مشاهده‌ای است و صرفاً وجود ارتباط آماری در جمعیت موردبررسی را نشان می‌دهد، نه اینکه هر فرد با نوشیدن قهوه چنین تغییراتی را تجربه کند. برای اثبات نقش علّی قهوه، به مطالعات طولانی‌مدت‌تری نیاز است.